ПАРАТИПОВІ ЧИННИКИ МАСТИТУ КОРІВ В УМОВАХ ФЕРМЕРСЬКОГО ГОСПОДАРСТВА

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.37406/2706-9052-2026-1-39

Ключові слова:

мастит корів, Staphylococcus aureus, антибіотикорезистентність, етіологічна структура, паратипові фактори

Анотація

Стаття присвячена комплексному вивченню етіології та факторів ризику виникнення маститу у великої рогатої худоби в умовах сучасного молочного тваринництва. Мастит розглядається як багатофакторне захворювання, що зумовлює суттєві економічні втрати через зниження молочної продуктивності, передчасне вибраковування тварин та погіршення технологічних властивостей сировини. Метою дослідження було з’ясування етіологічної структури маститу корів за субклінічного та клінічного перебігу, оцінка паратипових чинників впливу та визначення профілю антибіотикочутливості домінуючих патогенів. У результаті бактеріологічного моніторингу встановлено, що провідну роль у патогенезі захворювання відіграють стафілококи. Staphylococcus aureus ідентифіковано у 50,0 % досліджених проб, а коагулазонегативні стафілококи становили 46,7 %. Доведено, що мікроорганізми роду Streptococcus spp. здебільшого асоційовані з гострим клінічним перебігом, тоді як Escherichia coli є стабільним компонентом мікробного пейзажу незалежно від форми запалення, що вказує на постійний тиск екологічних чинників. Окрему увагу приділено аналізу резистентності S. aureus. Виявлено високу чутливість ізолятів до фторхінолонів (енрофлоксацин, офлоксацин – 86,7 %), аміноглікозидів (канаміцин – 86,7 %, амікацин – 73,3 %) та ампіциліну (80,0 %). Водночас констатовано зниження ефективності ванкоміцину, гентаміцину та доксициліну (чутливість лише 33,3–40,0 %). Висновки підтверджують, що успішна стратегія боротьби з маститом потребує не лише цілеспрямованої антибіотикотерапії, а й корекції умов утримання, врахування сезонності та фізіологічного стану тварин.

Посилання

Mylostyvyi R. V., Izhboldina O. O., Kalinichenko O. O., Orishchuk O. S., Pishchan I. S., Khramkova O. M., Kapshuk N. O., Skliarov P. M., Sedzhian V., Hofmann H. Seasonal influence on milk productivity and mastitis cases in Ukrainian Brown Swiss cows. Theoretical and Applied Veterinary Medicine. 2021. № 9(2). С. 66–73. DOI: 10.32819/2021.92011

Нестерук В. С., Нагорна Л. В. Характеристика основних етіологічних факторів виникнення маститу у корів в умовах «Полтавазернопродукту». Науково-технічний бюлетень ДНДКІ ветеринарних лікарських засобів та кормових добавок та Інституту біології тварин. 2023. № 24(1). С. 98–104. DOI: 10.36359/scivp.2023-24-1.14

Шевченко М. В., Андрійчук А. В. Антибіотикорезистентність ізолятів Staphylococcus spp. та Streptococcus spp., що спричиняють мастит на молочних фермах України. Науковий вісник ветеринарної медицини. 2023. № 1. С. 81–88. Doi: 10.33245/2310-4902-2023-180-1-81-88

Abebe R., Hatiya H., Abera M., Megersa B., Asmare K. Bovine mastitis: prevalence, risk factors and isolation of Staphylococcus aureus in dairy herds at Hawassa milk shed, South Ethiopia. BMC Veterinary Research. 2016. Vol. 12. Art. 270. DOI: 10.1186/s12917-016-0905-3

Cheng W. N., Han S. G. Bovine mastitis: risk factors, therapeutic strategies, and alternative treatments – a review. Asian-Australasian Journal of Animal Sciences. 2020. Vol. 33, № 11. P. 1699–1713. DOI: 10.5713/ajas.20.0156

Drackley J. K. Biology of dairy cows during the transition period: The final frontier? Journal of Dairy Science. 1999. Vol. 82. P. 2259–2273. DOI: 10.3168/jds.S0022-0302(99)75474-3

De Visscher A., Piepers S., Haesebrouck F., De Vliegher S. Intramammary infection with coagulase-negative staphylococci at parturition. Journal of Dairy Science. 2016. Vol. 99. P. 6457–6469. DOI: 10.3168/jds.2015-10458

Haheen M., Tantary H., Nabi S. A treatise on bovine mastitis: disease and disease economics. Advances in Dairy Research. 2016. Vol. 4, № 1. Art. 1000150. DOI: 10.4172/2329-888X.1000150

Klaas I. C., Zadoks R. N. An update on environmental mastitis: Challenging perceptions. Transboundary and Emerging Diseases. 2018. Vol. 65. P. 166–185. DOI: 10.1111/tbed.12704

Kitila G., Kebede B., Wakgari M. Prevalence, aetiology and risk factors of mastitis of dairy cows. Veterinary Medicine and Science. 2021. Vol. 7, № 5. P. 1593–1599. DOI: 10.1002/vms3.503

Król J., Brodziak A., Litwińczuk Z., Litwińczuk A. Effect of age and stage of lactation on whey protein content in milk. Polish Journal of Veterinary Sciences. 2013. Vol. 16. P. 395–397. DOI: 10.2478/pjvs-2013-0055

Lakew B. T., Fayera T., Ali Y. M. Risk factors for bovine mastitis. Tropical Animal Health and Production. 2019. Vol. 51. P. 1507–1513. DOI: 10.1007/s11250-019-01838-w

Sweeney M. T., Gunnet L., Kumar D. M., Lunt B. L., Moulin V., Barrett M., Gurjar A., Doré E., Pedraza J. R., Bade D., Machin C. Antimicrobial susceptibility of mastitis pathogens isolated from North American dairy cattle, 2011–2022. Veterinary Microbiology. 2024. Art. 110015. DOI: 10.1016/j.vetmic.2024.110015

Moosavi M., Mirzaei A., Ghavami M., Tamadon A. Relationship between season, lactation number and incidence of clinical mastitis. Veterinary Research Forum. 2014. Vol. 5, № 1. P. 13–19.

Vršková M. et al. Occurrence of mastitis pathogens at dry off period and after calving in dairy cows. Stočarstvo. 2023. Vol. 77, № 1–2. P. 51–55.

Rajala-Schultz P. J., Gröhn Y. T., McCulloch C. E., Guard C. L. Effects of clinical mastitis on milk yield. Journal of Dairy Science. 1999. Vol. 82, № 6. P. 1213–1220. DOI: 10.3168/jds.S0022-0302(99)75344-0

Suprovych T., Stroianovska L., Vishchur O., Havryliak V., Vasylyuk S., Masyuk M., Solovodzinska I., Lubenets I. Influence of liposomal thiosulfonate drug on the blood parameters of cows suffering catarrhal mastitis. Regulatory Mechanisms in Biosystems. 2023. Vol. 14, № 2. P. 195–202. DOI: 10.15421/022329

Schreiner D., Ruegg P. Effects of tail docking on milk quality and cow cleanliness. Journal of Dairy Science. 2002. Vol. 85. P. 2503–2511. DOI: 10.3168/jds.S0022-0302(02)74333-6

Smith K. L., Hogan J. S. Environmental mastitis. Veterinary Clinics of North America: Food Animal Practice. 1993. Vol. 9. P. 489–498. DOI: 10.1016/S0749-0720(15)30616-2

Sharma N., Singh N. K., Singh O. P., Pandey V., Verma P. K. Oxidative stress and antioxidant status during transition period. Asian-Australasian Journal of Animal Sciences. 2011. Vol. 24. P. 479–484. DOI: 10.5713/ajas.2011.10220

Washburn S. P., White S. L., Green J. T., Benson G. A. Reproduction, mastitis, and body condition. Journal of Dairy Science. 2002. Vol. 85. P. 105–111. DOI: 10.3168/jds.S0022-0302(02)74058-7

Weigel K. A., Shook G. E. Genetic selection for mastitis resistance. Veterinary Clinics of North America: Food Animal Practice. 2018. Vol. 34. P. 457–472. DOI: 10.1016/j.cvfa.2018.07.001

Zeinhom M. M. A., Aziz R. L. A., Mohammed A. N., Bernabucci U. Impact of seasonal conditions on quality and pathogens content of milk. Asian-Australasian Journal of Animal Sciences. 2016. Vol. 29. P. 1207–1213. DOI: 10.5713/ajas.16.0143

Zhou Q., Geng Z., Lian S., Wang J., Wu R. Analysis of lactation performance and mastitis incidence in high- and lowyielding dairy cows using DHI data. Animals. 2025. Vol. 15, № 17. Art. 2495. DOI: 10.3390/ani15172495

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-04-27